• marsecstrat

Τάσεις στην αγορά σύγχρονων κορβετών


Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει κοινά αποδεκτός ορισμός της κορβέτας, ως τέτοια θεωρείται γενικά η κύρια μονάδα επιφανείας που εκτελεί καθήκοντα συνοδείας και Ανθυποβρυχιακού Πολέμου (ASW), διαθέτοντας τον κατάλληλο εξοπλισμό συστημάτων σόναρ γάστρας και μεταβλητού βάθους (VDS) ή συρόμενης διάταξης (towed array). Κατά τη Συμφωνία Τυποποίησης (STANAG) 1166 του NATO κορβέτα θεωρείται μικρό πλοίο συνοδείας, με μήκος 60-100m. Στην ίδια Συμφωνία αναφέρεται ότι φρεγάτα θεωρείται μονάδα επιφανείας μήκους 75-150m που συνήθως διαθέτει εξοπλισμό ASW και ελαφρύτερο οπλισμό επιφανείας απ’ ό,τι ένα αντιτορπιλικό, που, θεωρείται μείζων μονάδα επιφανείας μήκους 95-140m, του οποίου η κύρια αποστολή είναι να διεξάγει επιχειρήσεις με δυνάμεις κρούσης, ανθυποβρυχιακές και αμφίβιες, καθώς και προστασίας και συνοδείας, ενώ μπορεί να διαθέτει και ελικόπτερα, όχι απαραίτητα ASW. Επομένως οι ορισμοί αυτοί δε δίνουν βέβαιο ορισμό της κορβέτας με βάση αποκλειστικά το μήκος της, δεδομένου ότι πλοία με μήκος 75-100m μπορεί να εμπίπτουν στην κατηγορία τόσο της κορβέτας, όσο και της φρεγάτας. Η ταξινόμηση ενός πλοίου προκύπτει μέσω της υιοθέτησης διαφόρων κριτηρίων, στα οποία συμπεριλαμβάνεται ο χαρακτηρισμός του από τον κατασκευαστή ή το χρήστη του, όμως και σ’ αυτήν την περίπτωση προκύπτουν αμφίβολα αποτελέσματα, όταν για παράδειγμα χαρακτηρίζονται ως κορβέτες πλοία με εκτόπισμα της τάξης των 4.000t, όπως επισημαίνεται στη συνέχεια. Πάντως μπορεί να αναφερθεί ότι, στην πλειοψηφία τους, οι σύγχρονες κορβέτες αναλαμβάνουν καθήκοντα συνοδείας, επιτήρησης και επίδειξης σημαίας, διαθέτοντας εκτόπισμα έως 3.000t, Σύστημα Βλημάτων Άμυνας Σημείου (PDMS), συρόμενης διάταξη σόναρ και κατάστρωμα πτήσης.

Αναμφίβολος πρωταγωνιστής στη σχεδίαση και ναυπήγηση κορβετών είναι το Ρωσικό Ναυτικό, φαινόμενο που εξηγείται από το γεγονός ότι η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και των ναυτικών δυνάμεών της προκάλεσαν κατακρήμνιση του αριθμού των ενεργών μονάδων, ο οποίος δεν μπορεί να καλυφθεί παρά με τη μαζική ένταξη σε υπηρεσία πλοίων περιορισμένου μεγέθους αλλά με χαρακτηριστικά αξιοπλοΐας που να εξασφαλίζουν την ανάπτυξή τους ενδεικτικά σε περιοχές της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου και της Κασπίας Θάλασσας. Έτσι προέκυψαν τα πλοία των Έργων 21630/21631 (Buyan/Buan-M), 20380 (Steregushchiy), 22800 (Karakurt), 20385 (Gremyashchiy), 20386 (Merkuriy/Derzkii), με ορισμένα να διαθέτουν Βλήματα Εναντίον Πλοίων (ASM), αεροδυναμικής πλεύσης (cruise) ή χερσαίας προσβολής (land-attack) 3M-54 Kalibr ή P-800 Oniks, τα οποία συνήθως εγκαθίστανται σε μονάδες πολύ μεγαλύτερου εκτοπίσματος. Από τους ευρωπαίους κατασκευαστές, ιδιαίτερα δημοφιλείς είναι ο κορβέτες τύπου Gowind του Naval Group και SIGMA του Damen Group. Η πρώτη προσφέρεται σε εκδόσεις εκτοπίσματος 1.000t, 2.500t και 3.100t με τυπικό εξοπλισμό πυροβόλων και ASM, καθώς και Σύστημα Κατακόρυφης Εκτόξευσης (VLS) βλημάτων επιφανείας-αέρος ανά περίπτωση VL MICA ή RIM-162 ESSM, ενώ η δεύτερη στις εκδόσεις 7513 (τα δύο πρώτα ψηφία αναφέρονται στο μήκος και τα δύο επόμενα το πλάτος), 8313, 9113, 9813, 10513 και 10514, με τις τέσσερις τελευταίες εκδόσεις να έχουν εκτόπισμα 1.700t, 1.950t, 2.185t, 2.365t και ανάλογο εξοπλισμό. Κορβέτες τύπου Gowind έχουν αποκτήσει μεταξύ άλλων οι ναυτικές δυνάμεις της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Ρουμανίας (Gowind 2500) και της Μαλαισίας (Gowind 3100), ενώ ο τύπος SIGMA έχει επιτύχει εξαγωγές στην Ινδονησία (9113 και 10514), το Μαρόκο (9813 και 10513) και το Μεξικό (10514). Μεγαλύτερη όμως δημοσιότητα έχουν αποκτήσει οι τέσσερις κορβέτες κλάσης Magen, τύπου Sa’ar 6, που ναυπηγούνται στα Γερμανικά Πολεμικά Ναυπηγεία Κιέλου (GNYK): Πρόκειται για πλοίο εκτοπίσματος άνω των 2.000t, στηριζόμενο στην κορβέτα MEKO A-100C, με ραντάρ Ενεργού Διάταξης Ηλεκτρονικής Σάρωσης (AESA) Πολλαπλών Λειτουργιών Επιτήρησης, Ιχνηλάτησης και Καθορήγησης (MF-STAR), πυροβόλο 76mm/62cal, τουλάχιστον δύο VLS οκτώ βλημάτων επιφανείας-αέρος Barak 8 έκαστο, τέσσερα συστήματα Naval Dome Κατά Ρουκετών, Πυροβολικού και Βλημάτων (CRAM) 10 βλημάτων έκαστο, δύο Τηλεχειριζόμενους Σταθμούς Όπλων (RWS) Typhoon για πυροβόλα μικρού/μέσου διαμετρήματος, 16 ASM Gabriel V ή RGM-84L Harpoon Block II, Ναυτικό Τακτικό Σύστημα Πληροφοριών Επικοινωνιών / Εύρεσης Διεύθυνσης (NATACS) και προηγμένο εξοπλισμό Μέτρων Ηλεκτρονικής Υποστήριξης (ESM), Ηλεκτροπτικής (EO) επιτήρησης και εντοπισμού, Υπέρυθρης Έρευνας και Ιχνηλάτησης (IRST) και Ναυτικών Συστημάτων Εξαπόλυσης και Ελέγχου μέτρων Παραπλάνησης (NDCLS) DESEAVER Mk4. Το πλοίο προορίζεται για την επιτήρηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) του Ισραήλ, την προστασία εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και την αντιμετώπιση πολλαπλών επιθέσεων ταχυπλόων σκαφών, όμως ειδικά ο εξοπλισμός Πολέμου Επιφανείας (ASuW) και αντιαεροπορικού πολέμου (AAW) και επαρκεί για την εμπλοκή τακτικών αεροσκαφών και μονάδων επιφανείας αριθμητικά υπέρτερου αντιπάλου.

Πρόσφατα έγιναν γνωστές λεπτομέρειες του προγράμματος Μοίρας 2020, ύψους 1,3 δισ. ευρώ, που αποσκοπεί στη ναυπήγηση τεσσάρων κορβετών κλάσης Pohjanmaa για την αντικατάσταση ισάριθμων Ταχέων Σκαφών Επίθεσης (FAC) κλάσης Rauma και δύο ναρκοθέτιδων κλάσης Hämeenmaa. Το αναφερόμενο εκτόπισμα της κλάσης είναι της τάξης των 3.900t, εφάμιλλο πολλών σύγχρονων φρεγατών γενικής χρήσης και κατά τις ενδείξεις ο εξοπλισμός τους θα περιλαμβάνει πυροβόλο 57mm, ASM Gabriel V, VLS με βλήματα επιφανείας-αέρος RIM-162 ESSM, Ελαφρές Τορπίλες Saab (SLWT), RWS Trackfire, συνδυασμό ραντάρ Sea Giraffe 4A και 1X, συνδυασμένο VDS/ρυμουλκούμενη διάταξη ASW SONAC-DTS και Σύστημα Διαχείρισης Μάχης (CMS) 9LV. Οι συγκεκριμένες μονάδες προορίζονται για την άσκηση καθηκόντων Θαλάσσιου Ελέγχου (Sea Control) και ειδικότερα ASW, ASuW και θαλάσσιου ναρκοπολέμου, με εκτεταμένη αυτονομία και δυνατότητα εκτέλεσης παρατεταμένων αποστολών. Προγράμματα πρόσκτησης κορβετών βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη στη Βραζιλία, που αναμένει την παράδοση τεσσάρων κορβετών κλάσης Tamandaré, τύπου MEKO A-100C, στη Σαουδική Αραβία για την πρόσκτηση πέντε κορβετών τύπου Avante 2200 και αλλού.

Εξ αιτίας του προσιτού κόστους και της ταχύτερης ναυπήγησής τους, είναι συχνή στην αμυντική αρθρογραφία και ιδίως στο διαδικτυακό σχολιασμό η πρόταση απόκτησης κορβετών με σκοπό την αντικατάσταση φρεγατών γενικής χρήσης. Η σχετική συζήτηση έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις στην περίπτωση της απαιτούμενης αντικατάστασης των φρεγατών κλάσης ΕΛΛΗ, τύπου Standard, του ΠΝ, ιδίως αυτές που δεν υποβλήθηκαν σε Εκσυγχρονισμό Μέσης Ζωής (ΕΜΖ), με κορβέτες τύπου Gowind, 2500/3100, εν όψει της διαπραγμάτευσης με το Naval Group για την πρόσκτηση φρεγατών τύπου Belharra. Η εκδοχή αυτή φαίνεται ελκυστική, επειδή εξασφαλίζει την ταχεία αντικατάσταση παρωχημένων φρεγατών με ισάριθμες κορβέτες που διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό, όμως πρέπει να εξετασθεί με περίσσεια προσοχή, εξ αιτίας των εγγενών χαρακτηριστικών των κορβετών: Το περιορισμένο εκτόπισμα συνεπάγεται ελαττωμένη εμβέλεια και αυτονομία, τυπικά της τάξης των 20 ημερών, περιορισμούς της λειτουργίας οπλικών συστημάτων και της διεξαγωγής επιχειρήσεων ελικοπτέρου, ενώ παράλληλα εμποδίζει την ταυτόχρονη εγκατάσταση του συνόλου του τυπικού εξοπλισμού μίας φρεγάτας γενικής χρήσης, που περιλαμβάνει πυροβόλο διαμετρήματος 76 ή 127mm, VLS κατηγορίας Mk41 ή SYLVER με δυνατότητα εγκατάστασης περισσότερων τύπων βλημάτων, Εγγύς Οπλικό Σύστημα (CIWS), καθώς και κατάστρωμα πτήσης και υπόστεγο για την υποδοχή/προσνήωση συντριβής ελικοπτέρου κατηγορίας βάρους 10t, ενώ συνήθεις είναι επίσης οι περιορισμοί στο μέγιστο αριθμό των μεταφερόμενων ASM και στην απόσταση μεταξύ των κεραιών των διαφόρων ηλεκτρονικών συστημάτων, με κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων Ηλεκτρομαγνητικής Αλληλεπίδρασης/Ηλεκτρομαγνητικής Συμβατότητας (EMI/EMC). Επομένως οι κορβέτες προσφέρονται για την αντικατάσταση φρεγατών γενικής χρήσης μόνο με την αποδοχή σοβαρών περιορισμών στα τεχνικά χαρακτηριστικά και τις επιχειρησιακές δυνατότητες ή υπό την προϋπόθεση της αύξησης του εκτοπίσματός τους, με αποτέλεσμα να προσεγγίζουν αυτό των φρεγατών και τα μεταξύ τους όρια να καθίστανται δυσδιάκριτα. Ανάλογη είναι η περίπτωση της Ευρωπαϊκής Κορβέτας Περιπολίας (EPC), φημολογούμενου εκτοπίσματος 3.000t, η οποία αποτελεί πρόγραμμα της νομικά δεσμευτικής Διαρκούς Δομημένης Συνεργασίας (PESCO) για την ασφάλεια και την άμυνα, που προβλέπεται στα άρθρα 42 παρ. 6 και 46, καθώς και στο 10 Πρωτόκολλο της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στην οποία μετέχει πλέον και η Ελλάδα. Αντίθετα, κορβέτες που βρίσκονται στο κάτω όριο της κατηγορίας, με μήκος της τάξης των 70-80m, προσφέρονται για την αντικατάσταση των μονοδιάστατου ρόλου FAC, προσφέροντας υπέρτερες επιδόσεις αυτονομίας και αξιοπλοΐας, νέες επιχειρησιακές δυνατότητες στις οποίες περιλαμβάνεται η εκτέλεση αποστολών ASW και επίδειξης σημαίας και υπέρτερη επιβιωσιμότητα χάρη στην εγκατάσταση PDMS εκτεταμένου βεληνεκούς και εξελιγμένων συστημάτων Ηλεκτρονικού Πολέμου (EW). Τις δυνατότητες αυτές θα μπορούσε να παρέχει στο ΠΝ η αντικατάσταση παρωχημένων ΤΠΚ με κορβέτες τύπου Sa'ar S-72, εκτοπίσματος της τάξης των 800t, οι οποίες σε υπηρεσία με το Ισραηλινό Ναυτικό ως κλάση Reshef θα διαθέτουν Προηγμένο Ελαφρύ ραντάρ Διάταξης Φάσης (ALPHA) EL/M-2258, πυροβόλο 76mm/62cal, τέσσερα VLS για 8 βλήματα Barak 8 έκαστο, 8 ASM Gabriel V, ισάριθμα βλήματα Spike NLOS σε δύο τετραπλούς εκτοξευτές, δύο RWS Typhoon και κατάστρωμα πτήσης για υποδοχή ελικοπτέρου 10t ή δύο container ISO20 για ειδικό εξοπλισμό. Η ναυπήγηση αριθμού μονάδων του τύπου προσαρμοσμένου στις απαιτήσεις και τον εξοπλισμό του ΠΝ, ενδεικτικά με την εγκατάσταση CIWS RAM και ASM MM40 Exocet Block IIIC, θα εξασφάλιζε αξιόλογες επιχειρησιακές δυνατότητες και θα ανανέωνε ταχύτατα όχι μόνο το Στόλο, αλλά και την εθνική ναυπηγική βιομηχανία, στην περίπτωση της αξιοποίησης της συμφωνίας μεταξύ των Ναυπηγείων ΟΝΕΧ Νεωρίου και των Ισραηλινών Ναυπηγείων, η οποία ανακοινώθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2020.

Πρόσφατες δημοσιεύσεις

Original.png

Ιστολόγιο για τη θαλάσσια ισχύ, την εθνική ασφάλεια στο θαλάσσιο τομέα,

τους ναυτικούς εξοπλισμούς και το δίκαιο της θάλασσας,

με έμφαση στην Ελλάδα και την Κύπρο

© 2020 Maritime Security Strategy