• marsecstrat

Προηγμένα αναλώσιμα αντίμετρα Βλημάτων Εναντίον Πλοίων


Ως Ηλεκτρονικός Πόλεμος (Electronic Warfare) ορίζεται η εκμετάλλευση του φάσματος των ηλεκτρονικών εκπομπών του αντιπάλου, με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών και την παρεμπόδιση της ομαλής λειτουργίας των ηλεκτρονικών συσκευών, συστημάτων και όπλων του. Στην περίπτωση των ναυτικών μονάδων, οι πιο πάνω επιδιώξεις προσαρμόζονται στην αποφυγή του εντοπισμού τους, στην αξιοποίηση των ηλεκτρονικών εκπομπών του αντιπάλου και ασφαλώς στην άμυνα κατά εναέριων απειλών, στις οποίες κυρίαρχη θέση καταλαμβάνουν τα Βλήματα Εναντίον Πλοίων (ASM). Ο εντοπισμός μίας ναυτικής μονάδας επιφανείας ξεκινά από την αποτροπή της ανίχνευσής του από Ηλεκτροπτικούς (EO) και Υπέρυθρο (IR) φάσμα, που αξιοποιούν αντίστοιχα το ορατό και υπέρυθρο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Η βαφή του πλοίου διαδραματίζει πλέον δευτερεύοντα ρόλο, όμως υπερταχέα σκάφη περιορισμένου εκτοπίσματος μπορούν να χρησιμοποιήσουν συστήματα παραλλαγής όπως το Υπερελαφρύ Παραπέτασμα Παραλλαγής (UL-CAS) της Saab. Συνηθισμένη ήταν στο παρελθόν η χρήση προπετάσματος καπνού για την απόκρυψη της ακριβούς θέσης του πλοίου, η οποία αξιοποιείται σήμερα από συστήματα όπως τα LACROIX SEAMOSC και Rheinmetall ROSY_N, που δημιουργούν επιφανειακό νέφος εντός ελάχιστου χρόνου, με σκοπό την παρεμπόδιση του εντοπισμού του από αισθητήρες EO/IR και της προσβολής του από όπλα καθοδήγησης laser.

Ασφαλώς η αντιμετώπιση ASM είναι πολύ πιο σύνθετη, ανεξάρτητα από τη μέθοδο καθοδήγησής τους και απαιτεί τη χρήση Ηλεκτρονικών Αντιμέτρων (ECM), τα οποία γενικότερα διακρίνονται στην Ηλεκτρονική Παρεμβολή (Electronic Jamming) και την Ηλεκτρονική Εξαπάτηση (Electronic Deception). Η πρώτη συνίσταται στην εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας της ίδιας συχνότητας με αυτήν που λαμβάνει ο δέκτης του αντιπάλου, με σκοπό την αλλοίωση ή παρεμπόδιση της πληροφόρησής του, ενώ η δεύτερη στην εκπομπή, επανεκπομπή, αλλοίωση, απορρόφηση ή ανάκλαση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας που αποσκοπεί στην πρόκληση σύγχυσης του αντιπάλου, ώστε αυτός να προβεί σε ενέργεια διαφορετική από την απαιτούμενη. Η μέθοδος αντιμετώπισης επιθέσεων ASM που υιοθετήθηκε αρχικά και εξακολουθεί να βρίσκεται σε χρήση είναι η παραπλάνησή τους μέσω αναλώσιμων αντιμέτρων και ειδικότερα αεροφύλλων αλουμινίου (chaff) ή γωνιακών ανακλαστήρων όπως ο LACROIX SEALEM RF της σειράς Sylena, που προκαλούν ανάκλαση στην ακτινοβολία ραντάρ πρόσκαιρα ισχυρότερη από αυτήν του στόχου, όμως γνωρίζει περιορισμούς που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν διάλυση ή παραμόρφωση του νέφους αεροφύλλων ή να αποτρέψουν την εξαπόλυση των ανακλαστήρων. Παράλληλα εξελιγμένοι μονοπαλμικοί ερευνητές ραντάρ που χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνικές τερματικής καθοδήγησης όπως η τεχνική Λοβών Μόνο Στη Λήψη (LORO) μπορούν πλέον να διακρίνουν το στόχο από το νέφος αεροφύλλων ή τους ανακλαστήρες, εξ αιτίας του προβλεπόμενου υποδείγματος διασποράς, της υψηλής κινητικότητας των επιμέρους λωρίδων αλουμινίου και της μηδενικής οριζόντιας ταχύτητάς του νέφους που σχηματίζουν. Οι περιορισμοί αυτοί αποτέλεσαν την αιτία ανάπτυξης εξελιγμένων ενεργών αντιμέτρων ραδιοσυχνοτήτων (RF), που εκπέμπουν κατάλληλα τροποποιημένη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, την οποία ο ενεργός ερευνητής ραντάρ του επερχόμενου ASM εκλαμβάνει ως επιστροφή της δικής του εκπομπής. Η εκπεμπόμενη ακτινοβολία αξιοποιεί τις διαδεδομένες τεχνικές Απόσπασης Θύρας Απόστασης (RGPO) και Απόσπασης Θύρας Ταχύτητας (VGPO). Η Θύρα Απόστασης χρησιμοποιείται από ερευνητές ραντάρ στην περίπτωση που η απόσταση του στόχου είναι γνωστή και εκτελεί απόρριψη όλων των επιστροφών που προέρχονται κάτω και πάνω από μία προκαθορισμένη απόσταση, προκειμένου να συμπιεστεί ο χρόνος λειτουργίας του ερευνητή, με σκοπό την αποφυγή του εντοπισμού των εκπομπών του από τα Μέτρα Ηλεκτρονικής Υποστήριξης (ESM) του αντιπάλου. Κατά την Απόσπαση Θύρας Απόστασης το αντίμετρο αναπαράγει και εκπέμπει το λαμβανόμενο σήμα εισάγοντας χρονική καθυστέρηση, με αποτέλεσμα την κατάταξη των επιστροφών εκτός των ορίων της Θύρας Απόστασης και τελικά την απόρριψή τους, καθώς ο στόχος εμφανίζεται να βρίσκεται σε απόσταση ασύμβατη με την προκαθορισμένη. Όμως τα σύγχρονα ραντάρ παλμικού Ντόπλερ χρησιμοποιούν φίλτρα στενής περιοχής συχνότητας, εκτελώντας πρόσκτηση της μετατόπισης συχνότητας Ντόπλερ του στόχου και ιχνηλατώντας τη μεταβολή της, η οποία εμπίπτει εντός των προκαθορισμένων ορίων της Θύρας Ταχύτητας. Κατά την Απόσπαση Θύρας Ταχύτητας το αντίμετρο αναπαράγει και εκπέμπει το λαμβανόμενο σήμα με παραποιημένη ή και μηδενική μετατόπιση συχνότητας Ντόπλερ, με αποτέλεσμα την κατάταξη των επιστροφών εκτός των ορίων της Θύρας Ταχύτητας και τελικά την απόρριψή τους, καθώς ο στόχος εμφανίζεται να έχει ταχύτητα ασύμβατη με εκείνη ενός πλοίου επιφανείας. Επίσης τα ενεργά αντίμετρα RF μπορούν μεταξύ άλλων να εκτελέσουν παρεμβολή εξαπάτησης ραντάρ κωνικής σάρωσης, με την εισαγωγή σήματος παραποιημένης φάσης και πλάτους παλμού, το οποίο βρίσκεται εκτός φάσης κατά 180° σε σχέση με το εκπεμπόμενο σήμα του ραντάρ, με αποτέλεσμα τη διάσπαση του εγκλωβισμού λόγω υποτιθέμενης κακής ευθυγράμμισης της κεραίας. Βεβαίως η υιοθέτηση ψηφιακής τεχνολογίας και ιδίως Ψηφιακής Μνήμης Ραδιοσυχνοτήτων (DRFM) είναι εκείνη που επιτρέπει την κατά βούληση αναπαραγωγή και παραποίηση του εισερχόμενου σήματος και τη διαμόρφωση πλήθους κυματομορφών, που επιτρέπουν την εκτέλεση λειτουργιών Ηλεκτρονικών Αντι-Αντιμέτρων (ECCM), καθιστώντας με τον τρόπο αυτό τα ενεργά αντίμετρα RF τα πλέον εξελιγμένα αναλώσιμα αντίμετρα ευρύτερα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εκτοξευόμενο ενεργό αντίμετρο C-GEM της Rafael καλύπτει τομέα 360° και εκτελεί πτώση με αλεξίπτωτο, εκπέμποντας ακτινοβολία ευρέως φάσματος (στις δέσμες X έως Ka) μέσω πομπών διάταξης πολλαπλής δέσμης (MBAT) στερεής κατάστασης, με δυνατότητα προηγούμενης προσαρμογής της κυματομορφής με σκοπό την αντιμετώπιση συγκεκριμένων απειλών. Επίσης το Σύστημα Εξαπόλυσης αντιμέτρου Παραπλάνησης (DLS) Nulka (Mk53 στην ορολογία του USN) που αναπτύχθηκε από κοινού από τον τότε Οργανισμό Αμυντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας (DSTO) και την BAE Systems, περιλαμβάνει έως έξι εκτοξευτές αντιμέτρων είτε εξειδικευμένους είτε τυποποιημένους Mk36 του συστήματος SRBOC, Επεξεργαστή Εξαπόλυσης Αντιμέτρου (DLP) και Πηγή Ισχύος Επεξεργαστή (PPS). Μετά την εξαπόλυσή του, το κυλινδρικού σχήματος αντίμετρο αιωρείται με τη βοήθεια πυραυλοκινητήρα και απομακρύνεται από το πλοίο εξαπόλυσης αναπτύσσοντας χαμηλή ταχύτητα στο οριζόντιο επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα εκπέμπει κυματομορφή που εκλαμβάνεται από το ραντάρ ως πλοίο μεγαλύτερου μεγέθους. Σε ανάπτυξη βρίσκονται διάφορα φορτία για το Nulka, όπως το DLF-3B (Mk59), το Σχέδιο Προηγμένης Αρχιτεκτονικής Παραπλάνησης (ADAP) και το E-Nulka, με σκοπό την αντιμετώπιση νέων υπό εξέλιξη απειλών. Για την παραπλάνηση αισθητήρων που αξιοποιούν το IR τμήμα (3-5 και 8-14μm) του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος προσφέρονται μορφολογικά αντίμετρα Απεικόνισης Υπερύθρων (IIR) όπως το LACROIX SEALIR και το Chemring Cart CM IR Mk245 A2 διαμετρήματος 130mm, που αναπαράγουν το υπέρυθρο ίχνος συγκεκριμένων τμημάτων του πλοίου, όπως για παράδειγμα του συστήματος εξαγωγής καυσαερίων. Το Chemring CM IR Pirate διαμετρήματος 130mm συνδυάζει τρεις εναέριες και έξι πλωτές υπογομώσεις, προκειμένου να επιτυγχάνεται περιορισμός του χρόνου ανάπτυξης από τη μία και επέκταση του χρόνου διάρκειας από την άλλη. Η Rheinmetall έχει αναπτύξει το Μη Καταστροφικό Σύστημα Πολλαπλών Πυρομαχικών (MASS), το οποίο προορίζεται για την παραπλάνηση των πιο εξελιγμένων ερευνητών ραντάρ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιούν ακτινοβολία χιλιοστομετρικού μήκους κύματος, καθώς και συστημάτων σκόπευσης που χρησιμοποιούν ακτινοβολία laser. Ο περιστρεφόμενος εκτοξευτής μπορεί να δειχθεί πληθώρα πυρομαχικών, όπως το πυρομαχικό συνδυασμού RF/IR Bullfighter και το πυρομαχικό IR Giant, αμφότερα διαμετρήματος 130mm. Η IrvinGQ προσφέρει το πνευστό πλωτό αντιβληματικό αντίμετρο FDS3, που αποτελεί πολυανακλαστική δομή κατασκευασμένη από «μεταλλοποιημένο» ύφασμα και προσφέρει τη δυνατότητα προσέλκυσης, σύγχυσης, παραπλάνησης του ερευνητή επερχόμενων ASM.

Ιδανικά, μετά τον εντοπισμό των επερχόμενων ASM από το ραντάρ επιτήρησης αέρος ή από EO/IR αισθητήρες, το Σύστημα Διαχείρισης Μάχης (CMS) του πλοίου παρέχει χειροκίνητη ή αυτόματη εντολή εξαπόλυσης ενεργών αντιμέτρων RF, τα οποία αναπτύσσονται πριν από την ενεργοποίηση του ραντάρ καθοδήγησης του ASM, η οποία τυπικά λαμβάνει χώρα στα 4-12km από το στόχο. Με δεδομένο ότι η τυπική κατατομή πτήσης των σύγχρονων ASM περιλαμβάνει σκέλος τερματικής επίθεσης σε ύψος ελάχιστα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (sea skimming), το οποίο αναπόφευκτα περιορίζει το Εύρος Θέας (FoV) του ενεργού ερευνητή, η προηγούμενη ενεργοποίηση των αντιμέτρων και η παρεμβολή τους στην πορεία του ASM προς το στόχο πολλαπλασιάζουν τις πιθανότητες εγκλωβισμού τους αντί του στόχου. Ασφαλώς εξαπόλυση ενεργών αντιμέτρων RF μπορεί να πραγματοποιηθεί και μετά τον εγκλωβισμό του στόχου από τον ενεργό ερευνητή RF του επερχόμενου ASM. Καταληκτικά, τα αναλώσιμα αντίμετρα αναδεικνύονται ως η οικονομικότερη αλλά και συχνά αποτελεσματικότερη μέθοδος κατανίκησης επιθέσεων ASM: Με βάση στοιχεία για εκτοξεύσεις ASM στο Πορτ Σάιντ (1967), κατά τον Ινδοπακιστανικό Πόλεμο (1971), τους Αραβοϊσραηλινούς Πολέμους (1973), τον Πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1987), τον Πόλεμο των Falklands, τον Κόλπο της Σύρτης (1986) και τον Περσικό Κόλπο (1987, 1988, 1990-1991), τεκμηριώνεται ότι σε κάθε περίπτωση εξαπόλυσης αναλώσιμων αντιμέτρων υπήρξε παραπλάνηση επερχόμενου ASM, ενώ τα καταστροφικά αντίμετρα υπήρξαν πολύ λιγότερο αποτελεσματικά, με μόνο μία καταγεγραμμένη περίπτωση, την κατάρριψη βλήματος Silkworm που κατευθυνόταν κατά του θωρηκτού MISSOURI (BB 63) από βλήμα Sea Dart του αντιτορπιλικού GLOUCESTER (D96) στις 25 Φεβρουαρίου 1991. Ασφαλώς η τεχνολογία των ερευνητών των ASM είναι πλέον πολύ περισσότερο προηγμένη, όμως ακριβώς το ίδιο ισχύει και για το τεχνολογικό επίπεδο των αναλώσιμων αντιμέτρων ASM.

Πρόσφατες δημοσιεύσεις

Original.png

Ιστολόγιο για τη θαλάσσια ισχύ, την εθνική ασφάλεια στο θαλάσσιο τομέα,

τους ναυτικούς εξοπλισμούς και το δίκαιο της θάλασσας,

με έμφαση στην Ελλάδα και την Κύπρο

© 2020 Maritime Security Strategy